Diernet.nl

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home / Hond en kat / Stofwisselingsziekten / Hyperadrenocorticisme (de ziekte van Cushing) bij honden en katten

Hyperadrenocorticisme (de ziekte van Cushing) bij honden en katten

Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 0
LaagsteHoogste 

Omschrijving
Oorzaken
Verschijnselen
Diagnose
Therapie
Prognose

 

 

Omschrijving

Hyperadrenocorticisme (overmatige productie van cortisol door de bijnierschors) is een van de meest voorkomende hormonale (endocriene) aandoeningen bij honden. Het is zeldzaam bij katten. Hyperadrenocorticisme is een aandoening veroorzaakt door de schadelijke effecten van hoge steroïd (cortisol) concentraties op meerdere orgaansystemen. Cortisol (of hydrocortison zoals het meestal in de farmacie wordt genoemd) is een hormoon dat door de bijnieren wordt uitgescheiden. Het is een hormoon dat specifiek geproduceerd wordt door de bijnierschors, de buitenste laag van de bijnier. Een andere naam voor hyperadrenocorticisme is "de ziekte van Cushing."

De bijnieren zijn kleine gepaarde klieren ingebed in het vet aan de voorkant van elke nier. Hoewel ze klein zijn hebben zij, doordat zij het hormoon cortisol  uitscheiden en door  hun andere functies, grote betekenis voor de normale fysiologie van het dier.
De pijlen wijzen naar de gepaarde bijnieren aan de voorkant van elke nier. De uitgebreide bloedtoevoer naar de nieren en de bijnieren is duidelijk.

 

 

Oorzaken

De meeste gevallen van hyperadrenocorticisme worden veroorzaakt door een vergroting en een overproductie van cortisol door de bijnierschors. De vergroting kan worden veroorzaakt door tumoren van de bijnier zelf of door tumoren van de hypofyse (hersenaanhangsel) die een overproductie van het bijnierschorsstimulerende hormoon (STH) geven. De tumoren kunnen goedaardig of kwaadaardig van karakter zijn.
De symptomen van hyperadrenocorticisme kunnen ook geproduceerd worden door de toediening van corticosteroïden (zoals prednison) die gebruikt worden om een verscheidenheid aan medische aandoeningen bij dieren te behandelen. Wanneer dit gebeurt, wordt gesproken van een "iatrogene (door de arts geïnduceerde) hyperadrenocorticisme."

Deze hypofyse tumor kan langzaam blijven groeien zonder invloed invloed te hebben op het dier behalve het induceren van de ziekte van Cushing. Bij 10-20% van deze tumoren worden zij zo groot dat ze toch significant neurologische symptomen veroorzaken. Helaas lijken sommige van deze neurologische symptomen sprekend op de bijwerkingen van de medicatie die gebruikt wordt voor de behandeling van Cushing.

 

Verschijnselen

Klinische symptomen die zich meestal bij deze aandoening voordoen:

Poedel met de typische kenmerken van Cushing

 

Spijsvertering
Diarree Overmatige of juist verminderde eetlust
Overgewicht Ondergewicht, slechte conditie, dun
Gewichtsverlies Opgezette buik
Nieren en urine
Verhoogde urine productie, veel plassen  Veel drinken, overmatige dorst
Suiker in de urine
Huid
Kaalheid, verlies van haar Koude huid, oren en ledematen
Droge huid/haren Vette huid/haren
Jeuk Ontstoken, pijnlijke huid, korstjes
Doffe, ruige vacht Puistjes, pukkels
Dunne huid Schilfers
Teveel huidpigment Zwelling huid
Gedrag
Lusteloos Abnormaal gedrag, agressie
Rondjes draaien, doelloos zwerven. Depressie
Come Desoriëntatie
Prikkelbaar, hyperactief Epilepsie
Bewegings- en zenuwstelsel
Incoördinatie Wegvallen rugspieren
Verlammingen, zwakte Afname spierweefsel, spierkrampen
Kreupelheden Stijfheden
Verlammingen van de kop Verlammingen van de tong
Ogen
Pupillen ongelijk Blindheid
Vocht in hoornvlies Diepliggende ogen
Afwijkende pupilgrootte Afhangende oogleden
Scheel zien
Voortplanting
Abnormale grootte testes/scrotum/vulva Ontbreken cyclus, geen loopsheid
Onvruchtbaarheid Gebrek aan libido
Algemeen
Hijgen Kneuzingen, blauwe plekken
Vergrote lever/milt Versnelde ademhaling

 

 

Opgezette kale buik bij een Cushing patient

 

 

 

Diagnose

De dierenarts zal een goede medische voorgeschiedenis afnemen en een lichamelijk onderzoek doen om te bepalen welke klinische symptomen aanwezig zijn. Andere aandoeningen, zoals suikerziekte (diabetes mellitus) of een te trage schilklier werking (hypothyreoïdie), kunnen vergelijkbare symptomen geven.
De dierenarts zal met behulp van een lichamelijk onderzoek en diagnostische testen “ hyperadrenocorticisme” moeten onderscheiden van deze andere ziekten. Een verscheidenheid aan bloedonderzoeken, bloedchemisch onderzoek en urineonderzoek kan worden gedaan om het dier te evalueren. Een aantal zeer specifieke tests (zoals dexamethason suppressietest of adrenocorticotroop hormoon [ACTH] stimulatie test) kunnen worden uitgevoerd om een definitieve diagnose te krijgen en om te bepalen of er een bijniertumor of een hypofyse tumor aanwezig is. Röntgenfoto's van de buikholte en borstholte kunnen helpen bij het opsporen van primaire tumoren en tumoruitzaaiingen (de verspreiding van de kanker naar andere delen van het lichaam).
Andere beeldvormende technieken (zoals echografie, computertomografie [CT] scans, of magnetische resonantie imaging [MRI]) zijn vaak erg nuttig. De dierenarts kan ook de bloeddruk van het huisdier bepalen. Een hoge bloeddruk wordt vaak in verband gebracht met deze aandoening.

Deze bijnier meet 1,9 cm bij 0,9 cm en is dus een beetje vergroot (hypertrofisch) bij deze echo opname.

Dieren met de ziekte van Cushing kunnen allerlei bijkomende medische problemen krijgen, zoals suikerziekte (diabetes mellitus) en urineweg infecties. Deze problemen kunnen vaak op hetzelfde moment of na het aantonen van Cushing worden gediagnostiseerd.

Dit is een VD röntgenfoto (liggend op de rug) van een hond. De linker nier (K) is gelabeld. De pijl wijst naar de plaats waar de linker bijnier is gevestigd. Er is enige verkalking op deze röntgenfoto te zien maar dat is niet bij de bijnier.

De lever (L) zou vergroot kunnen zijn (hepatomegalie) bij de ziekte van Cushing, hoewel deze vergroting ook gezien wordt bij andere aandoeningen, in het bijzonder bij leverkanker en suikerziekte (diabetes mellitus).

 

 

Therapie 

In de meeste gevallen, wordt hyperadrenocorticisme medisch behandeld. De dierenarts zal op basis van de laboratorium testen en de identificatie van bijkomende problemen bepalen hoe de patiënt behandeld gaat worden. Wanneer de klinische symptomen ernstig zijn kan ziekenhuisopname nodig zijn tijdens de eerste behandeling van deze aandoening. Levenslange behandeling met medicijnen is absoluut nodig. Herhaalde onderzoeken en bloedonderzoeken zijn nodig om de patiënt te controleren en om de respons op de behandeling te evalueren. Als de patiënt niet reageert op de behandeling en het risico van een ingreep kan volstaan en er geen uitzaaiingen hebben plaatsgevonden, kan het nodig zijn om een operatie te overwegen om de tumor te verwijderen. Radiotherapie of chemotherapie kunnen eventueel ook overwogen worden om de tumor te bestrijden.

 

Prognose

De prognose voor dieren met hyperadrenocorticisme is variabel. Klinische verschijnselen verdwijnen over het algemeen binnen enkele dagen tot maanden na de start van een adequate behandeling. In de meeste gevallen zullen dieren met een hypofyse tumor-gerelateerde hyperadrenocorticisme een goede prognose hebben bij de juiste behandeling
Medicijnen kunnen de ziekte van Cushing twee tot vier jaar onder controle houden. Een onbehandelde hyperadrenocorticisme is over het algemeen een progressieve aandoening met een slechte prognose.
De uitkomst voor patiënten met een kwaadaardige bijnierschorstumor kan goed zijn, als de tumor klein blijft en niet uitzaait. Dieren met grotere tumoren of bijnierschorstumoren met uitgebreide uitzaaiingen hebben over het algemeen een slechte prognose, alhoewel indrukwekkend positieve reacties worden gezien bij het gebruik van hoge doses chemotherapie.


Laatst aangepast op donderdag, 15 september 2011 21:27